TIMOR-LESTE NIA ARBITRAJEN
MINISTRA BA NEGOSIU ESTRANJEIRU
H.E. Julie Bishop MP
PROKURADÓR JERÁL
Senadór H.E. George Brandis QC
25 Setembru 2015
Governu Austrália lamenta katak Governu Timor-Leste inisia tiha ona prosesu arbitrajen hasoru Austrália, hodi disputa ami nia direitu eskluzivu iha lei internasionál atu simu impostu husi oleodutu (kadoras ba mina) ba Darwin husi kampu gas Bayu Undan iha Área Konjunta ba Dezenvolvimentu Petrolíferu (JPDA).
Austrália no Timor-Leste halo ona konsultasaun amigavel hodi tenta rezolve disputa ne’e liu-husi dalan diálogu, duke asaun legál. Austrália prefere nafatin dalan diálogu.
Governu Austrália no Timor-Leste servisu tiha ona iha Tasi Timor bazeia ba konsiderasaun katak Austrália iha jurizdisaun esklusivu ba oleodutu, inklui ba objetivu impostu ninian, konsistente ho Tratadu Tasi Timor 2002. Tratadu Tasi Timor Artigu 8 (b) klaru katak: “Oleodutu ne’ebé dada mai iha Timor tenke iha jurizdisaun Timor-Leste nia okos. Oleodutu ne’ebé dada ba iha Austrália tenke iha jurizdisaun Austrália nia okos.”
Tuir konkordansia ne’ebé foti entre reprezentativus Austrália no Timor-Leste, envezde Timor-Leste simu impostu husi oleodutu, Timor-Leste simu osan dolar miliaun 8 husi Austrália tinan-tinan desde oleodutu komesa la’o iha tinan 2006.
Maske nune’e, iha tinan 2012 Timor-Leste komesa husu pagamentu impostu ba kompañia sira ne’ebé uza oleodutu (inkluindu iha pasadu).
Timor-Leste nia pozisaun foun kontra ita nia akordu no mos kontra regulamentu estabelesidu ba kompañia sira ne’ebé servisu iha Tasi Timor.
Austrália sei defende maka’as ida ne’e no asaun arbitrajen sira seluk ne’ebé hahú husi Timor-Leste.
